Istorija Jevreja u Srbiji je duga i dosta zanimljiva. Jevreji su većinom u Srbiju došli za vreme Osmanlija i uglavnom su bili po gradovima. Vrlo brzo su uspostavili svoje prisustvo na Balkanu. Velike promjene koje su se desile u Srbiji tokom 19. veka uticale su i na Jevreje. Neki srpski vladari, kao što je bio Miloš Obrenović su štitili Jevreje, dok su neki kao knez Mihailo imali manje dobro mišljenje o Jevrejima. 1856. Jevrejima su uvedena ograničenja na trgovinu po unutrašnjosti Srbije. Ipak, ustavi Srbije, kao što je bio Namesnički su garantovali slobodu veroispovijesti priznatim verama. 1874. osnovano je Jevrejsko žensko društvo u Beogradu. Jevreja u Srbiji nije bilo puno, oko 2000-2500. Jevrejima mnogi nisu verovali jer su oni bili dosta povezani sa osmanskom vlašću i jer se smatralo da oni neće pomoći u ostvarivanju srpskih nacionalnih ciljeva. 1877. je izabran prvi jevrejski član skupštine. Što se tiče političkih partija u Srbiji, liberali su bili mnogo više naklonjeni Jevrejima od radikala. Liberali su uspjeli da omoguće Jevrejima služenje vojske.

Na Berlinskom kongresu, velike sile su od Srbije tražile da Jevrejima da sva prava. Ristić je pisao Bizmarku na tu temu i rekao mu da Jevreji u Srbiji već imaju sva prava, kao i određene privilegije kao što je recimo državno finansiranje jevrejskih škola. 1884. Jevrejima je priznato pravo na kupovanje imovine. Radikali su sa druge strane imali malo drugačija razmišljanja. 1880. Pašić se zalagao da se ograniči ulazak Jevreja u unutrašnjost Srbije. Jevrejski poslanik Avram Ozerović je više puta ulazio u sukobe sa radikalima zbog njihovih anti-jevrejskih stavova. Doprinos Jevreja u oslobodilačkim ratovima 1876-78. je podigao njihov ugled u narodu i mnogi su počeli da mijenjaju svoje stavove o njima. To se desilo i samim radikalima koji su tokom 1890-ih postajali sve više projevrejski, pa tako imamo tu i neke radikale Jevreje kao što je bio Šemaja Demajo. Pašić je 1881. rekao da radikalna stranka ne mrzi Jevreje kao narod i da radikalski stavovi o Jevrejima imaju za cilj zaštitu srpskog trgovca. Istina je da su se srpski trgovci protivili tome da se Jevrejima dozvoli trgovina po unutrašnjosti. Pro-jevrejski stav je imala i Napredna stranka koja je u svojim listovima objavljivala projevrejske tekstove i osuđivala nasilje nad Jevrejima u drugim evropskim zemljama. Radikalski ustav je ponovo potvrdio slobodu vere u Srbiji.

SPC je takođe podržavala prava Jevreja još od 1869. i ustavotvorne skupštine. Kako su se radikali približavali Jevrejima, tako su se liberali odmicali. U liberalnim novinama su se počeli pojavljivati anti-semitski članci. Liberali su optuživali naprednjake da su pali pod jevrejski uticaj. Jevrejska zajednica u Srbiji je kralja Milana smatrala prosvećenim kraljem, tako da su oni generalno bili pristalice kraljevske vlasti. 1889. su ukinute sve restrikcije za Jevreje u skupštini. Ipak, pored svega ovoga, Srbija se našla na meti britanske propagande koja je govorila o nekakvim progonima Jevreja u Srbiji. Ovde se najviše istakao britanski vicekonzul u Nišu, Beker. Ovakve tvrdnje ne odgovaraju činjenicama. Jevreji su u Srbiji imali zagarantovana prava, sam kralj je lično pozivao viđenije Jevreje na svoj dvor. Neki od njih su bili: Avram Ozerović, Edi Buli, Samuil Davičo itd. Broj Jevreja u Srbiji se tokom 1890-ih povećao na 5000. Srbija nije bila antisemitska država i to je nešto čime se trebamo ponositi.

Istorija

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here